Dijital detoks, kişinin telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlardan ya da belirli uygulamalardan bilinçli olarak bir süre uzak durmasını anlatan bir kavramdır. Kimi bunu bir hafta sonu boyunca telefonu kapatmak olarak uygular, kimi ise yalnızca belirli saatlerde sosyal medyayı kullanmamayı tercih eder. Amaç teknolojiyi hayattan çıkarmak değil, onunla daha dengeli bir ilişki kurmaktır.
Önce farkındalık
Değişikliğe başlamadan önce mevcut alışkanlıkları görmek yol gösterir. Telefonların çoğunda bulunan ekran süresi raporları, hangi uygulamada ne kadar vakit geçirildiğini ve telefonun günde kaç kez elinize alındığını gösterir. Pek çok kişi bu raporları ilk kez incelediğinde tahmin ettiğinden çok daha fazla süre harcadığını fark eder. Hangi saatlerde, hangi duygu durumunda telefona uzanıldığını gözlemlemek de önemlidir; sıkıntı, yalnızlık ya da kaygı anlarında kaydırmaya başlamak sık görülen bir örüntüdür.
Uygulanabilir adımlar
- Gereksiz bildirimleri kapatmak ve yalnızca gerçekten önemli olanları açık bırakmak
- Sosyal medya uygulamalarını ana ekrandan kaldırıp bir klasöre taşımak
- Sabah uyanınca ve gece yatmadan önceki saati ekransız geçirmek
- Yemek, sohbet ve yürüyüş gibi anlarda telefonu başka bir odada bırakmak
- Ekranın yerine koyulabilecek etkinlikler belirlemek: kitap, spor, el işi, arkadaş buluşmaları
Ara verirken yaşanabilecekler
İlk günlerde huzursuzluk, sıkılma, bir şeyleri kaçırma korkusu ve telefonu kontrol etme dürtüsü yaşanabilir. Bu duygular çoğu zaman geçicidir. Ancak kullanım azaltılamıyor, ara verme girişimleri sürekli başarısız oluyor ve bu durum kaygı ya da çökkünlük duygularıyla birlikte seyrediyorsa, konuyu bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak yerinde olur. Bu konuda psikolog desteği sayfası bilgi veriyor.
Uyku ve beslenme ilişkisi
Ekrandan uzaklaşmanın en hızlı hissedilen etkilerinden biri uykudur. Gece kullanımının dinlenmeye etkisini ekran süresi ve uyku sayfasında bulabilirsiniz. Ekran başında atıştırma alışkanlığı da azaldığında öğün düzeni daha belirgin hâle gelebilir. Ailece uygulanacak bir planın çocuklara nasıl uyarlanabileceği ise çocuklarda sosyal medya kullanımı sayfasında anlatılıyor.