Sosyal medya, sağlıkla ilgili bilgiye ulaşmanın en hızlı yollarından biri hâline geldi. Ancak hız, doğruluk anlamına gelmez. Akışta karşılaşılan bir videoda “bir haftada şu kadar kilo verdiren” bir içecek, “ameliyatsız” olarak sunulan bir estetik işlem ya da “her hastalığa iyi gelen” bir takviye tanıtılabilir. Bu içeriklerin bir kısmı iyi niyetli ama hatalı, bir kısmı ise doğrudan satış amaçlıdır.
Uyarı işaretleri
- Kısa sürede çok büyük ve kalıcı değişim vaat edilmesi
- Tek bir ürünün ya da yöntemin pek çok farklı soruna çözüm olarak sunulması
- “Doktorların sizden sakladığı” gibi komplo dilinin kullanılması
- Önce ve sonra fotoğraflarının kaynak ve koşul belirtilmeden paylaşılması
- İçeriği üretenin uzmanlık alanının belirsiz olması ya da indirim kodu sunması
- Aciliyet hissi yaratan, “stoklar tükenmeden” türü ifadeler
Diyet iddialarını sorgulamak
Çok düşük kalorili listeler, tek besine dayalı programlar ya da bütün bir besin grubunu yasaklayan öneriler, kısa vadede kilo kaybı sağlasa bile vücuda zarar verebilir. Kronik hastalığı olanlar, gebeler, emzirenler, çocuklar ve ergenler için bu tür uygulamalar daha da risklidir. Kişiye uygun bir beslenme planı, sağlık durumunu değerlendiren bir hekim ve diyetisyen tarafından oluşturulur. Ankara’da diyetisyen ararken unvanın gerçekten beslenme ve diyetetik eğitimine dayanıp dayanmadığını sormak yerinde olur.
Estetik ve güzellik iddiaları
Dolgu, lazer, saç ekimi ya da cilt uygulamaları gibi işlemler sosyal medyada sıkça “risksiz” ve “kolay” olarak sunulur. Oysa tıbbi estetik işlemler hekim değerlendirmesi gerektirir ve her işlemin kendine özgü riskleri vardır. İşlemi yapacak kişinin unvanını, işlemin yapılacağı yerin ruhsatlı bir sağlık kuruluşu olup olmadığını öğrenmek temel bir güvenlik adımıdır. Filtreli görsellerin beden algısına etkileri ise sosyal medya ve beden algısı sayfasında ele alınıyor.
Bilgiyi doğrulamak için sorular
İçeriği kim üretmiş, hangi kaynağa dayanıyor, bu kaynağa ulaşılabiliyor mu, aynı bilgi resmî sağlık kurumlarının açıklamalarıyla örtüşüyor mu? Bu sorular sorulmadan bir içeriği paylaşmamak, yanlış bilginin yayılmasını da önler. İleri yaştaki yakınların bu konuda nasıl desteklenebileceği yaşlılar için dijital okuryazarlık sayfasında, sağlık ve güzellik alanındaki işletmelerin sorumlu iletişimi ise işletmeler için sorumlu sosyal medya sayfasında anlatılıyor.